Hallum en omgeving al 24 eeuwen bewoond

Posted on juli 9, 2016

0


De inwoners van Hallum kijken naar een presentatie door Landschaphistoricus Jeroen Wiersma. voor de grote tafel met een grote kaart van historisch Hallum

Hallum. – Tjamme  Valk zocht samen met een aantal maten naar metalen in de bodem rond zijn dorp Hallum. Nadat de metaaldetector aansloeg ondekte hij binnen een oppervlakte van een ruime vierkante meter vier kilo koper snijresten. Afval van waarschijnlijk Romeinse kopersmeden uit een paar honderd jaar na Christus. Uit de bewerkte resten blijken deze zeer goede vakmensen te zijn. Ze waren naast o.a. gevonden fibula’s (spelden waarmee vroeger de mantel werden vasgehouden) en potten te zien op de tentoonstelling van de archeologische vondsten in Hallum.
Vanuit het Waddenfonds kreeg architecte Nynke-Rixt Jukema de opdracht om onderzoek te doen naar de terp van Hallum om de uiteindelijk de uitkomsten te vertalen naar kenmerken van de ruimtelijke kwaliteiten voor het dorp. Via een aantal workshops met de bewoners werden tien voorstellen geformuleerd. Hieruit werd onder andere voorgesteld om de Kerk op het hoogste punt van de terp van een groene haag te voorzien. Terug van de zwarte witgepunte hekjes voor de woningen in het centrum is een ander voorstel. De vele gevonden fibula’s waren aanleiding om informatieborden in een als reuze fibula vorm uitgevoerd te gaan plaatsen.
Sinds de start van het project op 1 april is er veel gaan leven in Hallum. interessante voorwerpen en verhalen werden door bewoners bij elkaar gebracht. Naast archeologische vondsten en landschappelijke informatie, zijn er ook oude foto’s uit privé-archieven boven water gebracht en gedigitaliseerd. Op een 1-daagse expositie werden de belangrijkste vondsten  zaterdag 9 juli tentoongesteld in het informatiecentrum in de voormaige bibliotheek. Naast de uistalling gaf landschapshistoricus Jeroen Wiersma van Kenniscentrum Landschap een  presentatie  van zijn onderzoek naar de historische ontwikkeling van Hallum.
Het project ‘Terpen- en Wierdenland: een verhaal in ontwikkeling’ is een initiatief van Landschapsbeheer Friesland, Landschapsbeheer Groningen, het Terpencentrum, het Kenniscentrum Landschap en het Museum Wierdenland en is mogelijk dankzij financiële steun van het Waddenfonds, de provincies Fryslân en Groningen en de Groninger gemeenten. Betrokken dorpen bij het project zijn:

Terpdorpen

  • Hallum
  • Firdgum
  • Wijnaldum

Wierdedorpen

  • Ulrum
  • Godlinze
  • Warffum

In de late Middeleeuwen en vroeg moderne tijd had Hallum een belangrijke functie . Zo blijkt uit de historische dorpsstructuur. Niet alleen was er een kerk met kerkbuurt, maar ook een dubbele buurt langs een gedempte haven. In de naaste omgeving van Hallum zijn tal van andere archeologische terreinen bekend. Waaronder behalve terpen, stins- en stateterreinen, ook klooster Mariëngaarde waaraan Frederik van Hallum verbonden was. Hallum is met zo’n 2700 inwoners een terpdorp van behoorlijke omvang. Het heeft een beschermd dorpsgezicht. Karakteristiek is de grote terp met daarop de 13de eeuwse Grote of Sint-Maartenkerk. Omstreeks 1806 werd de ingestorte zadeldaktoren herbouwd en kreeg deze een ingesnoerde spits. Vrijwel direct naast het kerkhof staan even markante oude huizen.

Na de derde eeuw na Christus wordt het stil op de terpen. Ze raken ontvolkt. Het merendeel van de terpbewoners is uit de kuststreek weggetrokken. Waardoor dit gebeurde is niet duidelijk. Onderzoekers geven verschillende mogelijkheden zoals: het rijzen van de zeespiegel; het Romeinse rijk valt uiteen en hierdoor is er een machtsvacuüm in het gebied; of de Friezen gaan op in een stammenverbond dat later in de literatuur wordt omschreven als de Salische Franken. Toch is er nog bewoning geweest rondom Hallum in de derde en vierde eeuw. Dit is gebleken uit recent onderzoek en de vondst van een redelijk aantal aardewerkscherven die dateren uit de laat Romeinse tijd. Ze zijn gevonden op een terp bij Hallum. Daarnaast zijn er enkele metaalvondsten  gedaan. Met name een mantelspeld (Steunarmfibula) van het type Mahndorf-Perlberg uit de vierde eeuw. Ook zijn er verschillende vierde eeuwse Romeinse munten gevonden. Voor Hallum een unieke vondst is die van een Siliqua van keizer Magnus Maximus 383-388 n.Chr. Het Romeinse munttype Siliqua werd rond het begin van de vierde eeuw geslagen. In Friesland is het slechts drie maal gevonden. Door deze vondsten is aangetoond dat er tenminste op een terp continue bewoning is geweest vanaf midden ijzertijd (ongeveer 300 v Chr.).

(bron: Terpen en Wierdenland)

!

 

Posted in: ameland actueel